Waarom ik bij de loge ben

Recent verscheen bij Houtekiet een bijzonder interessant boek: Waarom ik bij de loge ben, van VUB-emeritus hoogleraar orthopedagogiek Frank De Fever. Met heel veel belangstelling heb ik deze uitgave met de intrigerende titel gelezen, en vanaf de eerste pagina’s wordt het duidelijk dat de hooggespannen verwachtingen worden ingelost. Niet alleen werpt de auteur een blik in de interne keuken van de vrijmetselarij, maar biedt hij ook een bijzonder persoonlijk document aan, dat klaarblijkelijk zeer veel over de persoonlijkheid van de schrijver zelf zegt. Frank De Fever werd in 1984 ingewijd in een de loge die hij de schuilnaam ‘Ken Uzelf’ meegeeft. Om de discretie te vrijwaren maakt de auteur regelmatig gebruik van pseudoniemen, en dat is tegelijk ook een van de weinige momenten waarop hij niet ten volle in zijn kaarten laat kijken. De Fever werd relatief laat ingewijd; al tijdens zijn studentenjaren op de ULB wist hij eigenlijk al min of meer wat vrijmetselarij voorstelde, maar tot een echte kennismaking kwam het pas jaren later, dank zij collega’s en vrienden die lid waren maar die kennis nooit met De Fever hadden gedeeld, tot het juiste moment zich aanbood. In het boek komt de hele procedure van informatievergaring tot effectieve inwijding uitvoerig aan bod. Dat geldt ook voor het rituaal. Dat kan misschien wat vreemd klinken: in de meeste, zo niet alle boeken over vrijmetselarij wordt het inwijdingsrituaal nogal vaag gehouden onder het motto: ‘wie het niet zelf heeft meegemaakt kan het toch niet vatten’. Op zich is dat een onzinnige redering. Ik zou in geuren en kleuren kunnen vertellen over die fantastische productie van Elektra die ik vorig seizoen in de Muntschouwburg zag, dat mijn mond letterlijk openviel bij het slotbeeld – toen de achterwand van het decor opschoof en Orest, met de dode Elektra op zijn schoot, als een piëta torende boven een berg van lijken. En dat terwijl de donderende akkoorden van het Agamemnon-Leitmotiv door het geweldige Muntorkest in de zaal bulderden. Ik ben er dagen niet goed van geweest. Maar de lezer dezes was er hoogstwaarschijnlijk zelf niet bij dus moet hij mijn getuigenis maar voor waar aannemen. Hetzelfde dus wat inwijdingsrituelen in de vrijmetselarij betreffen: niets houdt je tegen om daar alle mogelijke details publiek over mee te delen – zolang je het zelf niet meemaakte kan je toch niet de ware indruk van het gebeuren vatten. Maar het geeft je wel een zeker beeld. En dat doet De Fever zeer mooi. En het wordt nog beter: de eerste logezitting na zijn inwijding is een anticlimax. Weg mysterie en overweldigende ervaring, weg volk. Ook dat is vrijmetselarij: lang niet iedereen is altijd aanwezig, en het kan vaak om heel technische en administratieve zaken gaan. Uitsluiting van broeders die in het profaan leven een misstap hebben begaan, bijvoorbeeld. Al dan niet toelaten van vrouwen. Nut en onzin van een ‘ladies’ night’. Dat zijn nu precies de redenen waarom jaarlijks meerdere broeders definitief de tempelpoort achter hen dichttrekken. Velen worden misschien ingewijd in de overtuiging dat ze nu eindelijk, via emotionele, spirituele en intellectuele zelfontplooiing aan een betere wereld zullen kunnen bouwen maar uiteindelijk enkel de holle frases van de rituelen zien en tot inzicht komen dat vrijmetselaars ook maar mensen zijn – met alle daarbij gepaard gaande tekortkomingen. De auteur haalt inderdaad een aantal feiten aan die toch wel van bedenkelijke aard zijn: dat hij met twee broeders, tijdens het show-block van zo een ‘ladies’ night’ een cowboy-en-indianen-act uitvoert is daar een voorbeeld van. Of die ene werkstudent die dacht dat hij zonder examen ook wel geslaagd zou zijn omdat professor De Fever immers ook lid was van dezelfde club. En ook de meesterverheffing, met haar verwijzingen naar de dood van Hiram, staan veraf van de werkelijkheid. Dat was ook één van de redenen waaromDe Fever zijn maçonnieke activiteiten min of meer stopzette. Lees verder

Auteur: Jimmy Koppen jimmy.koppen@vub.ac.be

Advertenties

Het was een mooie dag!

Vandaag waren de deuren van veel Haagse Loges open. En niet alleen op een kier. Lezingen, gesprekken, veel koffie thee en frisdrank. Heel veel boeken en foldermateriaal. Er waren ook heel veel vrijmetselaars, en dat is niet toevallig: zo vaak zien leden van verschillende loges elkaar niet. Het was vandaag een mooie dag, en ook met de bezoekers ging het goed. Wij hebben begrepen dat er hele goede gesprekken zijn geweest. En als wij op onze eigen waarneming mogen afgaan, dan hebben de broeders en zusters van de gemengde loges het prima gedaan. En niet alleen de gemende loges, ook de Orde van Weefsters heeft volgens ons goede zaken gedaan. Want er waren bijzonder veel vrouwen. Wij zijn onder de indruk van de presentaties die wij hebben gezien, en de lezingen die gehouden zijn. De presentaties omdat alles er prachtig uitzag, de presentatie was prima en de inhoud ook. En lezingen… inmiddels heeft uw redactie het wel een beetje ‘gehad’ met de zoveelste Dan Brown lezing, hoe goed bedoeld ook. Lezingen die je raken, die uitleggen wat vrijmetselarij is en daar bovendien een actueel thema aan koppelen, dat zijn lezingen die ons boeien (waar Dan Brown overigens een uitstekend auteur blijft natuurlijk). Er zijn veel open dagen en lezingen, er is veel te kiezen en toch was deze dag bijzonder. Het was een dag waar heel veel verschillende soorten vrijmetselarij bij elkaar waren. Een mooi programma voor belangstellenden, en – moeten wij zeggen – een fraai moment voor vrijmetselaren om ‘bij de buren’ te kijken. En volgens ons met succes. Wij pleiten voor een – misschien iets meer bescheiden – herhaling. Want ‘samen’ kom je verder, daar is vandaag een mooi voorbeeld van.

Voor alle duidelijkheid: 16 april 2011 open dag vrijmetselaars Den Haag

Inmiddels staat internet vol met de open dag op 16 april. Maar er zijn nogal wat organisaties die een open dag organiseren, ook op zaterdag 16 april a.s. Maar welbeschouwd is er die dag maar een plek waar je heel veel informatie over vrijmetselarij kunt krijgen, en dat is op de 2e Sweelinckstraat 131 in Den Haag. Van 13.00 uur tot 17.00 uur. Maar dat staat ook op de poster, en staat nog eens heel duidelijk op de website van reguliere vrijmetselaars.  En wat daar niet staat, en daarom doen wij dat hier, is dat er veel loges zijn die misschien niet regulier heten te zijn, maar er die dag wel absoluut bij zijn. Loges van Gemengde Vrijmetselarij (mannen en vrouwen) en naar wij hebben begrepen dat de Loge van Weefsters ook aanwezig gaan zijn. Dus een mooi programma (en zijn lezingen), de kans om eens goed rond te kijken (er valt beslist veel te zien) en heel veel, echt heel veel verschillende loges. En dan vergeten wij  bijna dat de koffie en thee gratis zijn, net zoals de toegang.

Het vervolg (Omroep Brabant) Vrijmetselarij ‘exposed’

In het vorig stuk vroegen wij ons af wat ‘Nondeju‘ een nieuw programma van Omroep Brabant ons zou laten zien van een loge. Een inwijding, want dat is bij de ‘teaser’ wel te zien. En nu de beelden van de uitzending zelf. Wij hebben bliksemsnel de meningen gepeild: is (volgens vrijmetselaren) nu teveel te zien? Het antwoord: de meningen zijn verdeeld. De een noemt het ‘verhelderend’ of ‘mooi en integer’ de ander roept dat hier toch wel een lijn is overschreden. Wij hebben besloten hier niet direct een mening over te hebben. Al is het jammer dat een verrassingselement, en daar gaat bij elk rituaal, elke maçonnieke opvoering toch om, verloren gaat. Aan de anderen kant. Je hoeft op internet niet heel hard te zoeken naar meer ‘ontboezemingen’ want die zijn er natuurlijk ook. Enfin. Laten wij u vooral niet wachten. Oordeelt u zelf:

Opmerkelijk: Krijgt Omroep Brabant exclusief toegang in loge?

Ja. Opmerkelijk nieuws uit Noord Brabant. Want als wij de inleiding mogen geloven, dan staat er iets opmerkelijks te gebeuren. Niet alleen gaan de deuren van een loge daar royaal open, het lijkt erop dat de inwijding van een kandidaat ook daadwerkelijk gevolgd gaat worden. En wij zeggen “het lijkt erop” want helemaal zeker is dat natuurlijk niet. In ieder geval is het deze omroep gelukt om ons bij voorbaat aan de buis te kluisteren. Zal het geheim van de vrijmetselarij zich dan ook daadwerkelijk ontrafelen? Kijkt u even mee?

Het is officieel: 16 April (en nu de regulieren)

Misschien een beetje flauw begin, want de basis van de aankomende dag ligt bij de reguliere vrijmetselaars in Den Haag maar wij zoeken nu eenmaal graag uw aandacht. Het programma voor de open dag is klaar, en dat staat keurig op de poster hiernaast. En bovendien heeft het portaal waar die loges zich presenteren het programma voorzien van een keurige beschrijving. De details over het programma staan hier. In het kort komt het erop neer dat u vanaf 14.00 uur welkom bent, en dat u verschillende lezingen kunt volgen. Wij kunnen u nu al verklappen dat die lezingen meer dan het bijwonen waard zijn, want er zitten bijzonder goede sprekers onder vrijmetselaren. Maar er is meer. Want als een lezing u te ‘zwaar’ lijkt (wat het allerminst is overigens) dan is er nog steeds voldoende te doen. Wat denkt u bijvoorbeeld van een rondleiding in het logegebouw,  of in ongedwongen sfeer van gedachten wisselen met een vrijmetselaar. Op 16 april 2011, vanaf 14.00 uur kunt u kennis maken met veel loges die allemaal hun eigen manier van werken hebben. In feite uniek, want deze gezamenlijke initiatieven zijn er (te) weinig. Onze redactie hoopt van harte op uw aanwezigheid, wij zijn er in ieder geval zeker!

Nieuw en krachtig: ‘Kiemkracht’ door loge Plato

Kiemkracht!

Het is vandaag 21 maart: tijd voor de eerste maandelijkse Plato-column op deze Haagse Loges-site… Maar wat meer is: het is vandaag officieel de eerste dag van de lente! En wat is dat meteen ook goed te zien, goed te ruiken en goed te voelen: overal staat het nieuwe leven op het punt om uit te barsten met de kracht die zo eigen is aan een nieuw begin. Wat zo lang heeft gesluimerd mag zich eindelijk een weg banen naar buiten, met een niet te stuiten drang om te gaan groeien…

Ook een groep mensen kan een dergelijke nieuwe lente met elkaar doorleven. Soms voelt een groep een sterke innerlijke drang om zich te vernieuwen en om samen een vruchtbare nieuwe voedingsbodem te vormen. Een voedingsbodem die kiemkracht biedt tot het laten ontluiken van nieuwe ideeën, van nieuwe manieren om met elkaar te werken en te vieren.

In Loge Plato maken wij op dit moment zo’n groeifase met elkaar door. We willen naar buiten treden, we willen zaaien en planten en uiteindelijk hopen we met elkaar ook te mogen oogsten. De dichter Leopold drukt dit lentegevoel en deze sterke behoefte aan nieuwe groei prachtig uit in het navolgende gedicht:

“Mij is ’t alsof de takken frissche blaren
hingen in mij en een vlaag westewind
kwam wild door de luidruchtigen gevaren
vrij uit, vrij uit, het ruwe lentekind.

Dit zie ik buiten en ik vind mijn zinnen,
mijn teere zinnen in een zelfde trant
van ongeduld en hunkeren te beginnen
een frank bedrijf, een driftige opstand.

Dat een gelijke zucht in mij gaat spreken
den ingekeerde, is mijn grootst geluk,
dat ook mijn zijn zich spant en uit wil breken
en dat het zwijmt in dit stout oogenblik.”

(J.H. Leopold, in: Verzen, 1897)

 

Uit het gedicht spreekt een zeker ongeduld, een hunkeren en een intrinsieke drang. Wij herkennen dat heel goed. En we begrijpen vooral ook dat er een zekere moed voor nodig is: je moet met elkaar ook echt een nieuw begin durven maken. Het vergt inderdaad soms een “stout oogenblik”… Maar als daardoor dan de kiemkracht wordt aangewakkerd en als we daardoor samen nieuwe dingen zien opkomen, dan werkt dat proces ineens heel aanstekelijk en dan kunnen we met elkaar genieten van de bloei die we om ons heen mogen waarnemen.
Vaak gaat het erom dat je érgens een kiem legt – dat je érgens samen een begin maakt. Onze naamgever Plato (427 v. Chr. – 347 v. Chr.) ging ons daarin al voor, toen hij stelde: “Het begin is het belangrijkste deel van het werk.”
Het is vandaag 21 maart, het begin van de lente en begin van een hele reeks nieuwe mogelijkheden. Aan ons de uitnodiging om samen die nieuwe kansen te grijpen…

Wilt u meer te weten komen over hoe wij binnen Plato vorm geven aan onze nieuwe lente? Wilt u met ons van gedachten wisselen over hoe mensen samen kunnen groeien? Bezoek ons dan tijdens de Open Dag van Vrijmetselaars in Den Haag, op zaterdag 16 april, in het Haagse Logegebouw Wij zullen u heel graag te woord staan. U kunt ook contact met ons opnemen via onze website. Wees welkom!

Auteur: Ingrid ingrid@haagseloges.nl

16 april 2011: ook de NGGV doet mee!

Wij begrijpen zomaar dat niet iedereen deze cryptische tageline snapt. Maar zo hebben wij de nieuwsvergarende lezer dan toch naar dit artikel getrokken. In het vorige bericht zit een storende omissie. En wij hebben besloten om daar even wat langer bij stil te staan. Want hoe – gewaardeerde lezer – mag u vrijmetselarij begrijpen en hoe is zij in Nederland georganiseerd. Over wat vrijmetselarij is, daar is al veel over geschreven. Wij mogen u graag verwijzen naar nuttige bronnen als Wikipedia, zelfs Mat Herben heeft er iets fraais over geschreven en dan is er nog een leerzaam stuk van Willem Meijer dat zeker het lezen waard is. En dan mogen wij niet vergeten dat vrijwel alle loges, zeker in Den Haag daar nog van alles zinnigs over aan toe te voegen hebben. Via onze adreslijst komt u direct op de loge-website en kunt u zelf uw onderzoek doen. Maar wat ontbrak in het vorig bericht over de open dag 16 april a.s.? Dat was dat loges verbonden aan de NGGV ook op de open dag aanwezig zullen zijn. En nu zien wij u denken. Er is vrijmetselarij, er zijn loges en wat doen die organisaties dan? Om dat te begrijpen flitsen wij graag met u terug naar 1717. Toen werd de eerste Grootloge in Engeland (Londen) gesticht. Onder andere (dus niet alleen) door Britse immigranten verspreidt vrijmetselarij zich snel. Rond 1740 bestaan er al loges in Den Haag en Amsterdam (en Gent en Lissabon en Parijs). Om als loge erkend te worden is goedkeuring van Engeland nodig en in de regel komt met met die erkenning wel goed als aan een aantal voorwaarden werd voldaan. Het mag duidelijk zijn dat op een bepaald moment in Nederland een administratie (bestuursorgaan) op gang kwam om enig toezicht op de (Nederlandse) loges te houden. En dat bestuursorgaan bestaat nog steeds en heet: Orde van Vrijmetselaren onder het Grootoosten der Nederlanden. Europa zou Europa niet zijn als er niet ‘in den beginne’ al verschillende denkbeelden werden gevolgd over vrijmetselarij en hoe dat ingevuld zou mogen (soms moeten) worden. Humanisme, deïsme , man of vrouw, allemaal oorzaken dat sommige loges een eigen weg zijn ingeslagen. Als wij de bron van de organisatie van vrijmetselaren (Londen, 1717) als regulier zouden mogen beschouwen (en dat is enigszins discutabel) geldt dat voor alle loges die verbonden zijn aan het Grootoosten der Nederlanden. Een kenmerk daarvan is dat die loges masculien zijn: alleen mannen kunnen toetreden (het is een broederschap). De NGGV de Nederlandse Grootloge der Gemengde Vrijmetselarij en de Internationale Orde der Gemengde Vrijmetselarij ‘Le Droit Humain’ zijn voorbeelden van andere bestuurlijke organen waar loges bij aangesloten kunnen zijn. Een kenmerk van die loges (maar er zijn er veel meer) is dat vrouwen en mannen kunnen toetreden. Deze organisaties zijn (in Nederland) aanzienlijk kleiner. Vanzelfsprekend staan de gemengde loges opgenomen in onze adreslijst, maar wij noemen graag Loge Plato (NGGV), de loges Georges Martin I en Saint Germain (Le Droit Humain).
Bijzonder is dus, dat op 16 april a.s. op de open dag in het Logegebouw aan de 2e Sweelinckstraat 131 in Den Haag is dat u kennis kunt maken het loges uit verschillende stromingen. En als u goed kijkt, en daar gaan wij vanuit, dan kunt u zelf vaststellen dat hoe anders loges ook mogen zijn, er is eenheid in verscheidenheid. En (zo begonnen wij ons vorig artikel), er valt eindelijk echt te kiezen.

Meer Loges in Den Haag op Internet!

Vrijmetselarij manifesteert zich steeds meer en ook steeds beter op internet. Meer en meer loges vinden hun weg en presenteren zich via het wereld wijde web. En dat doen ze met veel toewijding. Dat maakt ze beter vindbaar en – ieder op hun eigen manier – toch ook meer ‘open’. De ene loge is de andere niet: er valt beslist te kiezen. Voor reguliere vrijmetselarij, dat wil zeggen alleen mannen (een broederschap) of voor de gemengde vrijmetselarij (vrouwen en mannen) en in de periferie daarvan de Weefsters (alleen voor vrouwen).  En heel voorzichtig komen er steeds meer loges uit Den Haag op internet. De afgelopen maand zag de nieuwe website van Loge Plato het licht. Dit is wat Plato o.a. zegt: Loge Plato nummer 11 te Den Haag, één van de vijf loges van de Nederlandse Grootloge der Gemengde Vrijmetselarij (N.G.G.V.), is een energieke loge bestaande uit broeders en zusters die met elkaar en voor elkaar op serieuze en toegewijde wijze willen arbeiden. Wij streven naar gezamenlijke ontwikkeling en verdieping, terwijl we worden gedreven door een nieuwsgierigheid naar wat anderen beweegt en naar hoe wij de schoonheid van de diversiteit kunnen integreren in wie we zijn, waar we voor staan en hoe wij willen werken. Leest u hier vooral rustig verder! En dan is er Loge Het Schietlood. Minder dan twee weken geleden heeft deze loge haar nieuwe website gepresenteerd. Dit is wat loge Het Schietlood op haar website zegt: Vrijmetselaren komen bij elkaar in Loges. Loges zijn zelfstandige verenigingen, met een besloten karakter. Op deze pagina’s kunt u kennis maken met Loge ‘Het Schietlood’ in Den Haag. Loge Het Schietlood is al sinds 1958 een opvallende Loge in Den Haag. Diepgang én geanimeerde broederschap. Lidmaatschap staat open voor ‘Vrije Mannen van Goede Naam’. Wij komen bij elkaar op de 2e en 4e dinsdag van elke maand. Belangstellenden zijn van harte welkom! Leest u hier rustig verder.

Voor vrijmetselaren: lezingen over vrijmetselarij

De afgelopen twee jaar zijn er door de ziekte en het overlijden van Prof. Malcolm Davies, hoogleraar vrijmetselarij in Leiden, geen colleges over vrijmetselarij in Leiden georganiseerd. Om in deze leemte te voorzien is bedacht dat een aantal maçonnieke lezingen in het voorjaar een aantrekkelijk alternatief zou kunnen zijn. Vanaf 9 maart tot en met 13 april zullen er iedere woensdag, van 16h tot 18h, in het Logegebouw in Rotterdam colleges over specifiek maçonnieke onderwerpen gegeven gaan worden. Deze cyclus van zes maal twee uur college zal afgesloten worden met een openbare lezing aan de Universiteit van Leiden door Prof. Dr. A. van de Sande, onze emeritus hoogleraar vrijmetselarij.

Programma lezingen 9 maart t/m 20 april

9 maart, Rotterdam: Br. Prof. M. de Haan: De basis van onze Bouw: “De Oude Plichten” en “Anderson’s Constituties” Anderson’s “Oude plichten” nog steeds niet verouderd?

16 maart, Rotterdam: Br. Drs. F. Krap: Het godsbegrip in de vrijmetselarij. Vormen van symbolische handelingen.

23 maart, Rotterdam: Br. Drs. R. Heijdanus: De Nederlandse Vrijmetselaar, demografie. Br. Prof. M. de Haan: Vrijmetselarij en religie. Wordt ook de vrijmetselarij geseculariseerd?

30 maart, Rotterdam: Br. Drs. J. Kerkkamp: Onze ritualen, deel I, Inleiding tot de ritualen. Historiciteit, een verticaal overzicht.

6 april, Rotterdam: Br. Drs. J. Kerkkamp: Onze ritualen, deel II:  De interpretatie van onze ritualen. Een veelheid van ritualen in de huidige tijd, een horizontaal overzicht.

13 april, Rotterdam: Br. Prof. J. Snoek: Het Meesterrituaal en de uitvoeringspraxis van diverse rituele elementen.

20 april, Leiden: Prof. Dr. A. van de Sande: Vrijmetselarij, een geseculariseerd kerkgenootschap? Prins Frederik en de loges in Nederland in de 19e eeuw.

Locatie: Het Logegebouw van Rotterdam is gekozen wegens zijn entourage en bereikbaarbaarheid. Het gebouw staat op de Oostmaaslaan 950, niet ver van de Van Brienenoordbrug, en ziet uit over de rivier. Het heeft een eigen parkeerplaats voor ongeveer 25 auto’s. Tot 18.00 uur moet men op straat voor parkeren betalen. De collegezaal in Leiden ligt aan de Eickhof 1-003C, in/nabij het Rapenburgcomplex.

Tijd: Woensdagen, 9 maart t/m 13 april van 16-18 uur in Rotterdam (vóór de files komen, na de files weg). Woensdag 20 april in Leiden van 15-17 u . Na het college wordt er een rondleiding in het logegebouw van Leiden, Steenschuur 6,  georganiseerd.

Doelgroep: de lezingen/colleges in Rotterdam zijn uitsluitend toegankelijk voor vrijmetselaren, lid van De Orde der Vrijmetselaren, le Droit Humain en Femina Textura. De colleges van prof. Snoek zijn minder geschikt voor leerlingen en gezellen. De lezing van Prof. Dr. A. van de Sande in Leiden is openbaar, bestemd voor studenten, maar is gratis toegankelijk voor belangstellenden.

Kosten: de bijdrage in de kosten van de gehele lezingencyclus bedraagt 120 euro per deelnemer. U kunt ook afzonderlijk per dag inschrijven. Voor elke dag waarvoor u inschrijft betaalt u dan 25 euro. Voor iedereen is de 7e collegedag in Leiden gratis. Er zal geen restitutie gegeven worden voor niet gevolgde colleges.
Inschrijving: U dient zich aan te melden via het email-adres van de thesaurier
thesaurie.orde@vrijmetselarij.nl